قلعه رودخان

0

در میان جاذبه های رنگارنگی که در گوشه گوشه کشورمان جای گرفته اند، طبیعت طرفداران خاص خودش را دارد و شاید تاریخ و جاذبه های باستانی کمتر مورد توجه قرار گیرند؛ اما گاهی تاریخ هم خودش را در دل طبیعت جای می کند تا نمایشی تازه به راه بیاندازد و جلوه ای متفاوت بیافریند.

در میان جاذبه های بکر استان گیلان، در دل جنگلی تماشایی به دیدن قلعه رودخان می رویم؛ قلعه ای از قلب تاریخ که سرد و گرم روزگار را چشیده و خم به ابرو نیاورده است. برای رسیدن به آن باید پای رفتن داشت و بالا رفتن از پلکانی طولانی را به جان خرید.

قلعه رودخان - زن امروزیدر مسیر قلعه رودخان…

فرقی نمی کند که از کجا راهی قلعه رودخان شوی؛ رسیدن به این قلعه تماشایی تنها از طریق گذر از جاده ای زیبا و رفتن به اعماق جنگل امکان پذیر است.

راه آسفالته ای که در کنارش رودخانه ای جریان دارد شما را پس از پشت سرگذاشتن پیچ های متعدد به محلی می رساند که باید از ماشین ها پیاده شوید و قدم زنان خودتان را به نقطه آغاز جنگل انبوه برسانید. سختی راه از اینجا شروع می شود که باید از هزار پله بالا بروید. البته مسیر، با خروش رودخانه و حضور درختان سر به فلک کشیده، آنقدر زیباست که مجبور می شوید بارها و بارها بایستید و به تماشای مناظر بپردازید و خستگی از یادتان می رود.

قلعه رودخان - زن امروزیآشنایی با قلعه رودخان | بزرگترین قلعه آجری ایران

بر فراز ارتفاعات جنگلی شهرستان فومن، بنایی تاریخی در میان درختان سر به فلک کشیده و در ارتفاعی بین ۶۶۵ تا ۷۱۵ متر ارتفاع از سطح دریا خودنمایی می کند. این جاذبه دیدنی با نام قلعه رودخان، دژ رودخان یا قلعه حسامی شناخته می شود عنوان بزرگترین قلعه آجری ایران را به خود اختصاص داده است و در پارک جنگلی قلعه رودخان قرار دارد.

این قلعه متعلق به دوره سلجوقیان است و سفری متفاوت را برای تان رقم می زند که در آن، ناگزیر به پیاده روی نیمه سنگین می شوید و طبیعت گردی و سفری فرهنگی-تاریخی را تجربه می کنید. در سمت راست این قلعه، رودخانه ای به همين نام از شمال به جنوب جریان دارد كه از ارتفاعات سرچشمه می گیرد و حیات را در این فضا ممکن می کند.

دلیل نام گذاری قلعه رودخان

به سبب قرارگیری این قلعه در کنار رودخانه نام های باستانی دژ رودگان یا روگان را به آن اختصاص داده اند که در گذر زمان به قلعه رودخان تغییر یافته است. کلمه رودخان مخفف رودخانه است و قلعه رودخان به معنای قلعه ای است که در نزدیکی رودخانه قرار دارد. این قلعه در زبان تالشی قله رخون نامیده می شود که تغییر یافته قلعه رودخان است. علاوه بر این نام ها، در دوران هایِ تاریخی مختلف اسامی دیگری همچون هزارپله، حسامی، سکسار، سگسار و سگسال نیز به آن اطلاق شده است.

عنوان قلعه حسامی، به حسام الدین دباج اسحقی و مرمت و تجدید بنای قلعه توسط وی اشاره دارد. عنوان هزار پله نیز بر اساس تعداد پله های منتهی به قلعه به آن اختصاص داده شده است. در طی کاوش های باستان شناسی نیز تعداد 935 پله در امتداد دیوارها و برج ها از زیر خاک بیرون کشیده شد که این باور را تایید می کند. نام سگسال نیز از دو بخش سگ و سال تشکیل شده که احتمالا اشاره به این دارد که قلعه در سال سگ ساخته شده است.

قلعه رودخان - زن امروزینگاهی به معماری قلعه رودخان

عظمت خاص این قلعه ناشی از انتخاب مکان مناسب، بهره گیری از مصالح مقاوم، به کارگیری شیوه های مختلف معماری و ایجاد اشکال هندسی متنوع است که در مجموع، هیبتی منحصربفرد را به آن بخشیده اند. کاربرد انواع طاق های جناغی و استفاده از طرح های آجرکاری و سنگ چینی از دیگر وجوه قابل توجه قلعه رودخان است که دقت سازندگان را به تصویر می کشد.

قلعه رودخان مانند سایر قلعه های کوهستانی در بالاترین نقطه کوه واقع شده است. نمونه هایی دیگر از این قلعه ها در نقاط دیگر ایران نیز وجود دارند که از میان آنها می توان به قلعه بابک در کلیبر آذربایجان شرقی، قلعه حسن صباح در الموت قزوین، قلعه یزدگرد در ریجاب کرمانشاه و… اشاره کرد. این قلعه ها دو برج عظیم در دو طرف درب ورودی دارند و تعداد زیادی برج های کوچکتر با فواصل نامنظم، دور تا دور آنها را فرا گرفته است.

در اطراف دیوارهای قلعه های کوهستانی، شیب تندی وجود دارد تا حمله به قلعه را سخت یا ناممکن کند و جلوی نفوذ دشمن را بگیرد. بیشتر قلعه های کوهستانی به سبب فتح توسط افراد مختلف و عوامل طبیعی تا حدی از بین رفته اند؛ اما در میان آنها قلعه رودخان یکی از سالم ترین هاست که همچنان زیبایی خاص خودش را دارد و در طول تاریخ، هیچ‌گاه مورد نفوذ و فتح دشمنان قرار نگرفته است.

محیط قلعه 1260متر است و طول آن حدود 500 متر و عرض آن در نقاط مختلف تفاوت دارد. این قلعه با فرم کلی نامنظم، مساحتی بالغ بر 22300 متر مربع را به خود اختصاص داده و 40 برج و دیواری به طول ۱۵۰۰ متر نمای بیرونی آن را تشکیل می دهند. ارتفاع دیوارها از 3 تا 10 متر متغیر است و در نقاط حساس و نفوذ پذیر قلعه، دیوارها و برج ها با قطر و ارتفاع بیشتری ساخته شده اند. دور تا دور دیوارها و برج ها روزنه‌هایی شیب دار تعبیه شده تا برای ریختن مواد مذاب و تیراندازی مورد استفاده قرار گیرند.

1- وروردی قلعه

ورود به قلعه رودخان از طریق دروازه اصلی انجام می شود که در ضلع شمالی قرار دارد و به سبب قرارگیری در شیب تند تپه و دو برج عظیم در دو طرف خود، کمتر در دسترس دشمنان قرار داشته است.

در دو طرف دروازه ورودی، دو سکو به چشم می خورد که از جنس لاشه سنگ و به ارتفاع 1.5 متر ساخته شده اند تا به عنوان محلی برای استقرار محافظین مورد استفاده قرار گیرند.

درب ورودی با قوس جناغی (منحنی دارای راس تیز) که 2.6 متر عرض و 3.5 متر ارتفاع دارد ساخته شده است و افراد را به یک راهرو هدایت می کند. در دو طرف راهرو، سکوهایی قرار دارد و به همین سبب می توان به آن نقش بارانداز (محلی برای استراحت) را داد. پس از عبور از این راهرو محوطه قلعه نمایان می شود و از آنجا با پشت سر گذاشتن چند پله سنگی می توان به سمت پشت بام بالای دروازه رفت. این مسیر شما را به داخل برج های دروازه نیز می رساند.

در فاصله 90 متری از دروازه اصلی، باریک ترین قسمت قلعه و محل تلاقی برج و باروهای شمالی و جنوبی قرار دارد و دروازه شرقی نیز در همان جا تعبیه شده است.

2- برج ها

در دوسوی دروازه، برج های بزرگی قرار دارند که در قسمت پایینی توپر و در بالا توخالی هستند. این برج ها از بیرون به شکل استوانه به نظر می رسند؛ اما در درون خود اتاق هایی هشت ضلعی دارند. در هر ضلع این اتاق های هشت ضلعی، طاق نمایی به ضخامت 1.5 متر دیده می شود که به روزنه یا پنجره هایی برای نور و حفاظت از قلعه منتهی می شوند. اندازه قطر و شکل این برج ها کمی با هم متفاوت هستند؛ اما نقشه داخلی آنها به یک صورت است.

همه برج های قلعه دارای سقف هستند و قادر بوده اند تا نگهبانان را از باد و باران و برف در امان نگه دارند. با ورود به برج ها متوجه وجود اجاق و دودکش در درون آنها می شوید که به منظور گرم شدن نگهبانان در سرمای زمستان تعبیه شده بودند.

طاق سقف ها دارای دورچین آجری است که بدون تیر و با آجر ساخته و بر روی آنها گچ کاری شده است. تعدادی از برج ها دو طبقه دارند که برخی از آنها در گذشته دارای سقف چوبی بوده اند.

3- شاه نشین

مهم ترین بنای قلعه در قسمت غربی، شاه نشین است که محل استقرار حکمران بوده و در فاصله 200 متری از دروازه ورودی و بر بلندترین نقطه قلعه در ارتفاع 778 متری از سطح دریا واقع شده است.

این بنا از نظر شکل و ابعاد متفاوت از سایر سازه های قلعه به نظر می رسد و دو بخش پایینی و بالایی و یک تراس، قسمت های مختلف آن را تشکیل می دهند. تراس این بنا محل خوبی برای نشستن و تماشای قلعه به شمار می رود و در آن می شود از مناظر اطراف نیز لذت برد.

امروزه بقایای زیادی از این بنا به چشم نمی خورد؛ اما بر اساس مطالعات در طبقه همکف آن دو اتاق و یک ایوان وجود داشته و ایوان مرکزی با راه پله ای به طبقه بالا راه می یافته است. اتاق فوقانی از درون به شکل یک هشت ضلعی بوده و از خارج به صورت نیم استوانه به نظر می رسیده است.

4- پایگاه نظامی در بخش شرقی

بخش شرقی به عنوان پایگاه نظامی قلعه به شمار می رود و دروازه ورودی و یک خروج اضطراری یا دزد در، زندان، حمام، آبریزگاه، محل اسکان افسران ارشد و تعدادی واحد مسکونی و قراول خانه را در خود جای داده است. قراول خانه ها دو طبقه هستند و نورگیرها و روزنه های متعدد آنها امکان تسلط بر محیط پیرامون را فراهم می کنند. در این قلعه نیز مانند هر قلعه دیگری، درب خروج اضطراری تعبیه شده است که در ضلع جنوب شرقی آن قرار دارد. در انتهای شمال شرقی قلعه نیز یک ساختمان دو طبقه زیبا دیده می شود که بسیار دل انگیز به نظر می رسد.

وجود یک دروازه بزرگ، قراول خانه های متعدد، تاسیسات معماری و خروج اضطراری در این بخش نشان می دهد که بخش شرقی اهمیت ویژه ای در گذشته داشته و احتمالا محل نگهداری تسلیحات، مواد غذایی و مصالح ساختمانی بوده است.

5- غار نگهبانان

قلعه رودخان از قسمت جنوب به کوهی منتهی می شود که غاری را در خود دارد. به گفته افراد محلی، در زمان های گذشته این غار به عنوان محل نگهبانی سربازها استفاده می شده است. آنها در صورت وقوع حمله با علامت های مخصوص، ساکنان قلعه را آگاه می کردند. دهانه ی این غار 3 متر و ارتفاع آن 4 متر است و عمقی برابر 15 متر دارد.

6- آب انبار

آب انباری در میان قلعه و در گودترین محل آن قرار دارد که در قدیم آب مورد نیاز قلعه به وسیله تنبوشه‌ها (لوله های سفالی) از ییلا‌ق زردخونی واقع در ارتفاعات غربی به حوض وسط آن هدایت می‌شده است. این آب انبار در بخش غربی و در ارتفاع 687 متر از سطح دریا قرار دارد و مساحت تقریبی آن 130 متر مربع است. به دلیل اهمیت حفاظت از آب انبار و نقش حیاتی آن در قلعه، دو ردیف برج دیده بانی در بالای بام و در دو طبقه احداث شده تا نگهبانان بتوانند به آن تسلط داشته باشند.

پس از زلزله سال 1369 گیلان، دیگر آبی به این آب انبار نیامد؛ اما در سال های بعد سازمان میراث فرهنگی و گردشگری گیلان نسبت به احیای آن اقدام کرد. امروزه آب مورد نیاز قلعه و بازدیدکنندگان را از همان مكان و مسیر با لوله‌های پلا‌ستیكی به قلعه انتقال می دهند و در یک آب انبار جدیدالا‌حداث ذخیره می کنند.

در این سفر می توانید از انجام فعالیت های زیر لذت ببرید:

گشت و گذار و عکاسی: پیمایش مسیر رسیدن به قلعه از میان درختان سر به فلک کشیده می گذرد و به شما این فرصت را می دهد تا علاوه بر تصاویر قلعه، عکس هایی از طبیعت اطراف آن را نیز به یادگار ببرید.

رستوران های محلی: قبل از آنکه پله های مسیر آغاز شوند، به رستوران های متنوعی برخورد می کنید که هر کدام شان می توانند با غذاهای محلی میزبان شما باشند و خاطره ای خوش را برای تان رقم بزنند.

آتلیه با لباس های سنتی: در کنار رستوران ها می توانید از آتلیه عکاسی هم استفاده کنید و با پوشیدن لباس های سنتی تصاویری خاص را از خود ثبت نمایید.

خرید صنایع دستی و محصولات محلی: زنان روستاهای اطراف زیباترین دست بافته های خود را برای شما آماده ساخته اند که پیش از آغاز مسیر پله ها می توانید آنها را ببینید و بخرید. در طول مسیر رسیدن به قلعه بوی نان و سایر محصولات محلی به مشام می رسد که می توانند خستگی را از جان تان به در کنند.

در سفر به قلعه رودخان گزینه های زیادی برای اقامت پیش روی شما قرار دارند. می توانید از هتل ها و مهمانسراهای شهرهای اطراف استفاده کنید و یا یکی از ویلاها یا خانه های محلی را برگزینید. کمپینگ در طبیعت نیز یکی دیگر از گزینه های شماست که می تواند تجربه تازه ای برای تان رقم بزند.

قلعه رودخان - زن امروزی

نکته مهم:

از پای کوه تا قلعه حدود 2 ساعت پله نوردی در پیش دارید و برای بازدید از قسمت های مختلف قلعه حدود یک 1 تا 2 ساعت زمان لازم است پس مایحتاج خود اعم از آب و غذا یا میان وعده را در یک کوله سبک قرار هید و با خود ببرید.

راه دسترسی

آدرس: استان گیلان، 25 کیلومتری جنوب غربی شهر فومن

برای رسیدن به قلعه رودخان، به شهر فومن بروید و از آنجا مسیر خود را به سمت جاده قلعه رودخان ادامه دهید. پس از عبور از روستاهای گشت، کرد محله، گشت رودخان، سیاه کش، گوراب پس، ملسکام، سعیدآباد (سید آباد) به روستای قلعه رودخان می رسید. در این منطقه راه را ادامه دهید تا پس از عبور از حیدرآلات به محل پارک ماشین برسید. در این مکان از ماشین پیاده شده و پس از عبور از کنار مغازه های متعدد در مسیر شن ریزی شده به پای کوه برسید. از اینجا پس از طی مسیر 1.5 کیلومتری و پیمودن حدود 1000 پله، ورودی قلعه رودخان را خواهید دید.

منبع: karnaval.ir

ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.