زکریای رازی

نامش محمد، نام پدرش زکریا و کنیه‌اش ابوبکر است. مورخان شرقی در کتاب‌هایشان او را محمد بن زکریای رازی خوانده‌اند، اما اروپائیان و مورخان غربی از او به نام‌های رازسRhazes=razes و الرازی Al-Razi در کتاب‌های خود یاد کرده‌اند.

ابوبکر محمّد زَکَریای رازی (۲۵۱ه. ق.ـ۳۱۳ه. ق) پزشک، فیلسوف و شیمی‌دان ایرانی است. رازی آثار ماندگاری در زمینهٔ پزشکی و شیمی و فلسفه نوشته است و به‌ عنوان کاشف الکل و جوهر گوگرد(اسید سولفوریک) مشهور است.

به گفته ابوریحان بیرونی وی در شعبان سال ۲۵۱ هجری (۸۶۵ میلادی) در ری متولد شده و دوران کودکی و نوجوانی‌ و جوانی‌اش دراین شهر گذشت.

به‌گفتهٔ جرج سارتن، پدر تاریخ علم، رازی «بزرگ‌ترین پزشک ایران و جهان اسلام در زمان قرون وسطی بود».

شاید جالب باش بدانید که رازی در سن جوانی هنرمند بود و عود می نواخت، گاهی هم شعر می گفت. چندی بعد به زرگری علاقمند شد و بعد از آن به کیمیاگری رو آورد و سال ها بعد یعنی در 40 سالگی تصمیم گرفت رشته پزشکی را دنبال کند.

بیرونی معتقد است او در ابتدا به کیمیا اشتغال داشته و پس از آنکه در این راه چشمش بر اثر کار زیاد با مواد تند و تیزبو آسیب دید، برای درمان چشم به پزشکی روی آورد.زکریای رازی - زن امروزی

محل تحصیل رازی

رازی رشته طب و پزشکی را در بیمارستان بغداد فرا گرفت. در سن 40 سالگی راهی بغداد شد که در آن زمان یکی از بزرگ ترین مراکز علمی جهان بود. بعد از فرا گرفتن علم طب، زکریای رازی ریاست بیمارستان معتضدی را بعهده گرفت

بازگشت رازی به ایران

بعد از مرگ معتضد خلیفه عباسی، رازی ریاست بیمارستان معتضدی را رها کرد و تصمیم گرفت به زادگاهش یعنی به شهر ری برگردد. این پزشک بزرگ ایرانی تا پایان عمر در این شهر به خدمت به بیماران مشغول بود.

نابینا شدن زکریای رازی

از آن جایی که چشمان رازی در جوانی بر اثر کار با مواد شیمیایی و بخار جیوه صدمه دیده بود، در سال های آخر عمرش نابینا شد، ولی این نابینایی باعث نشد که دست از خدمت به مردم بکشد و با همان حال بیماران را معالجه می کرد.

افتخارات رازی

ابن سینا پزشک معروف ایرانی کتاب قانون که یکی از مهمترین کتاب های پزشکی دنیاست را با کمک از کتاب الحاوی رازی نگارش کرده.

رازی جزء اولین پزشکان دنیاست که تجربه کار در آزمایشگاه و مواد شیمیایی را داشته است.

رازی جزء اولین پزشکانی است که توانست بیماری آبله و سرخک را تشخیص بدهد، به همین خاطر کتابی تحت عنوان آبله و سرخک تالیف کرد و در آن نشانه های دقیق بروز آبله و روش های انتقال این بیماری را ذکر کرده است.

در تاریخ آمده که رازی جراحی های مهمی در زمینه برداشتن سنگ کلیه و مثانه هم انجام می داده است.

کشفیات مهم رازی

زکریای رازی کشفیات بسیار مهمی در زمینه پزشکی و شیمی انجام داده که مهمترین آن ها عبارتند از:

  • الکل
  • اسید سولفوریک
  • اسید کلریدریک
  • استات مس
  • اسید آرسنیک یا مرگ موش
  • اسید سیتریک
  • علاوه بر اینها رازی اولین پزشکی بود که داروهای سمی آلکالوئیدی ساخت و برای معالجه بیماران ازش بهره گرفت.

استادان زکریای رازی

  • ابن ربن طبری: زکریا در طب شاگرد وی بوده است.
  • ابوزید بلخی: حکیم زکریای رازی در فلسفه شاگرد وی بوده است.
  • ابوالعباس محمد بن نیشابوری: استاد محمد بن زکریا رازی در حکمت مادی (ماتریلیسم) یا گیتی شناسی بوده است.

آثار زکریای رازی

در مورد آثار رازی در لغت‌نامهٔ دهخدا آمده‌است: ابن‌الندیم در کتاب «الفهرست» خود تعداد آثار رازی را یکصد و شصت‌ و هفت و ابوریحان بیرونی در کتاب فهرست کتب کتاب در ریاضیات و نجوم، ۷ کتاب در تفسیر و تلخیص و اختصار کتب فلسفی یا طبی دیگران، ۱۷ کتاب در علوم فلسفی و تخمینی، ۶ کتاب در مافوق الطبیعه، ۱۴ کتاب در الهیات، ۲۲ کتاب در کیمیا، ۲ کتاب در کفریات، ۱۰ کتاب در فنون مختلف که جمعاً بالغ بر یکصد و هشتاد و چهار مجلد می‌شود و ابن اصیبعه در عیون الانباء فی طبقات الاطباء دویست‌ و سی‌ و هشت کتاب از برای رازی برمی‌شمارد.

 مهمترین آثارش:

  • الحاوی
  • الکناش المنصوری
  • المرشد
  • من لایحضره الطبیب
  • کتاب الجدری و الحصبه
  • دفع مضار الاغذیه
  • الابدال

به پاس زحمات فراوان رازی در داروسازی روز پنجم شهریور ماه، روز بزرگداشت زکریای رازی شیمی‌دان بزرگ ایرانی و روز داروسازی نام‌گذاری شده‌است.

ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.