پروفسور محمود حسابی

سید محمود خان میرزا حسابی معروف به پروفسور حسابی(پدر علم فیزیک ایران) در 3 اسفند 1281 در تفرش زاده شد. پدرش (سید عباس معزالسلطنه) و مادرش (گوهرشاد حسابی) هر دو اهل تفرش بودند. او چهار سال اول دوران کودکی‌اش را در تهران سپری نمود. سپس به همراه والدین و برادرش عازم شامات شد.

او در همان دوران کودکی از سرپرستی پدر محروم شد و مادر فداکار و فاضلش، در نهایت فقر و محرومیت، او و برادرش را به نیکی تربیت کرد. سید محمود به دلیل علاقه ی بسیار و زحمات مادر در همان دوران کودکی، حافظ قرآن شد. در هفت سالگی تحصیلات ابتدایی خود را در بیروت، با تنگدستی و مرارتهای دوری از میهن، در مدرسه کشیش‌های فرانسوی آغاز کرد.

در همان زمان تعلیمات مذهبی و ادبیات فارسی را نزد مادرش فرا می‌گرفت. او دیوان حافظ را از حفظ می‌دانست. وی اعتقادی ژرف به قرآن داشت. او همچنین بر کتب بوستان، گلستان سعدی، شاهنامه فردوسی، مثنوی مولوی و منشات قائم مقام فراهانی اشراف کامل داشت.

ایشان در رابطه با مادر خود (گوهرشاد حسابی) می گوید:

ﻣﺎ ﻣﺎدری حامی، ﻣﻌﺘﻘﺪ، ﻣﺘﺪﻳﻦ و ﺳﺨﺖ ﻛﻮش داﺷﺘﻴﻢ ﻛﻪ از ﻫﺮ ﺟﻬﺖ، راﻫﻨﻤﺎی ﻣﺎ ﺑﻮدﻧﺪ. اﻳﺸﺎن واﻗﻌﺎ ﻋﺎﺷﻖ ﻣﺎ بودند. ﺑﺎ وﺟﻮد اﻳﻦ ﻛﻪ ﻣﺎدرم سختی و ﻣﺼﻴﺒﺖ ﺑﺰرگ را ﺗﺤﻤﻞ می ﻛﺮدﻧﺪ و ﺑﺎ وﺟﻮد  اﻳﻦ ﻛﻪ ﺳﻜﺘﻪ ﻛﺮده و اﻓﻠﻴﺞ ﺷﺪه ﺑﻮدﻧﺪ و ﺑﻴﺶتر در بستر بیماری بودند و قادر نبودند مثل ما حرکتی بکنند، اما باز ما را به تلاش وا می داشتند و لحظه ای از آموزش و تربیت ما غافل نبودند. مادرم هرگز ناامید نمی شدند و هیچ وقت نمی گذاشتند وقت مان را بیهوده تلف کنیم. (استاد عشق: 54-55)                                                                        ﻣﺎدرم، ﻫﺮ ﺷﺐ وقتیﻣﻄﻤﺌﻦ می ﺷﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﺎ خواب ﻫﺴﺘﻴﻢ، ﺑﻪ درﮔﺎه ﺧﺪا ﮔﺮﻳﻪ و زاری ﻣﻲ ﻛﺮدﻧﺪ و از ﺧﺪا می ﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ، وﺳﻴﻠﻪ ای ﺑﺮای درس ﺧﻮاﻧﺪن ﻣﻦ و ﺑﺮادرم، ﻓﺮاﻫﻢ ﺷﻮد. در حالی ﻛﻪ ﻣﺎ ﻧﺎن ﺑﺨﻮر و ﻧﻤﻴﺮی ﮔﻴﺮﻣﺎن می آﻣﺪ…(همان: 58)

تحصیلات

شروع تحصیلات متوسطه او مصادف با آغاز جنگ جهانی اول و تعطیلی مدارس فرانسوی زبان بیروت بود. از این رو، به مدت دو سال در منزل به تحصیل پرداخت. پس از آن در کالج آمریکایی بیروت به تحصیلات خود ادامه داد. در سن هفده سالگی لیسانس ادبیات، و در سن نوزده سالگی لیسانس بیولوژی را اخذ نمود. پس از آن در رشته مهندسی راه و ساختمان در 22 سالگی از دانشکده فرانسوی مهندسی در بیروت فارغ التحصیل شد. در آن دوران با اشتغال در نقشه کشی و راهسازی، به امرار معاش خانواده کمک می‌کرد. او همچنین در رشته‌های پزشکی، ریاضیات و ستاره شناسی به تحصیلات دانشگاهی پرداخت.

دکتر حسابی در دانشگاه سوربن فرانسه، در رشتهٔ فیزیک به تحصیل و تحقیق پرداخت. در سال ۱۹۲۷ میلادی در سن بیست و پنج سالگی دانشنامه دکترای فیزیک خود را، با ارائهٔ رساله‌ای تحت عنوان «حساسیت سلول‌های فتوالکتریک»، با درجه عالی دریافت نمود.پروفسور محمود حسابی - زن امروزی

پروفسور حسابی علاوه بر زبان فارسی، به زبان عربی، فرانسوی، انگلیسی و آلمانی تسلط داشت. در تحقیقات علمی خود از زبان‌های سانسکریت، لاتین، یونانی، پهلوی، اوستایی، ترکی، ایتالیایی و روسی نیز استفاده می‌نمود.پروفسور محمود حسابی - زن امروزی

فعالیت‌های شغلی و اجتماعی 

او هم‌زمان با تحصیل در رشته معدن، در راه آهن برقی فرانسه نیز کار می‌کرد. پس از فارغ التحصیل شدن در رشته معدن، در معادن آهن شمال فرانسه و معادن زغال سنگ ایالت «سار» به کار مشغول شد.

وی با وجود امکان ادامه تحقیقات در خارج از کشور، به ایران بازگشت و به پایه گزاری علوم نوین و تاسیس دارالمعلمین و دانشسرای عالی، دانشکده‌های فنی و علوم دانشگاه تهران، نگارش ده‌ها کتاب و جزوه و راه اندازی و پایه گزاری فیزیک و مهندسی نوین پرداخت.

وی همچنین در کابینه محمد مصدق، وزیر فرهنگ بود.

موسیقی

حسابی با شعر و موسیقی سنتی ایران و موسیقی کلاسیک غرب به خوبی آشنا بود. او در نواختن ویولن و پیانو مهارت داشت. وی با کمک تنی چند از دانشجویان خود در دانشسرای عالی توانست تغییراتی در کاسه سه تار (ساز ایرانی) ایجاد نماید.

افتخارات

وی به سبب تلاش‌های خستگی ناپذیر لقب پدر علم فیزیک و مهندسی نوین ایران در کشور را کسب نمود.

ایشان همچنین به دریافت بالاترین نشان علمی فرانسه یعنی لژیون دونور مفتخر گردید.

وی درسال ۱۹۹۰ به عنوان «مرد اول علمی جهان» برگزیده شد.پروفسور محمود حسابی - زن امروزی

خدمات

  • اولین نقشه برداری فنی و تخصصی کشور (راه بندرلنگه به بوشهر)
  • اولین راهسازی مدرن و علمی ایران (راه تهران به شمشک)
  • اولین مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران
  • پایه گزاری اولین مدارس عشایری کشور
  • پایه گزاری دارالمعلمین عالی
  • پایه گزاری دانشسرای عالی
  • ساخت اولین رادیو در کشور
  • راه اندازی اولین آنتن فرستنده در کشور
  • راه اندازی اولین مرکز زلزله شناسی کشور
  • راه اندازی اولین رآکتور اتمی سازمان انرژی اتمی کشور
  • راه اندازی اولین دستگاه رادیولوژی در ایران
  • محاسبه و تعیین ساعت ایران
  • پایه گزاری اولین بیمارستان خصوصی در ایران، به نام بیمارستان گوهرشاد
  • شرکت در پایه گزاری فرهنگستان ایران و ایجاد انجمن زبان فارسی
  • تدوین اساسنامه طرح تاسیس دانشگاه تهران
  • پایه گزاری دانشکده فنی دانشگاه تهران
  • پایه گزاری دانشکده علوم دانشگاه تهران
  • پایه گزاری شورای عالی معارف
  • پایه گزاری مرکز عدسی سازی اپتیک کاربردی در دانشکده علوم دانشگاه تهران
  • پایه گزاری بخش آکوستیک در دانشگاه و اندازه گیری فواصل گام‌های موسیقی ایرانی به روش علمی
  • پایه گزاری انجمن موسیقی ایران و مرکز پژوهش‌های موسیقی
  • پایه گزاری و برنامه ریزی آموزش نوین ابتدایی و دبیرستانی
  • پایه گزاری موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران
  • پایه گزاری مرکز تحقیقات اتمی دانشگاه تهران
  • پایه گزاری سازمان انرژی اتمی ایران
  • پایه گزاری اولین رصدخانه نوین در ایران
  • پایه گزاری مرکز مدرن تعقیب ماهواره‌ها در شیراز
  • پایه گزاری مرکز مخابرات اسدآباد همدان
  • پایه گزاری کمیته پژوهشی فضای ایران
  • ایجاد اولین ایستگاه هواشناسی کشور (در ساختمان دانشسرای عالی در نگارستان دانشگاه تهران)
  • تدوین اساسنامه و تاسیس موسسه ملی استاندارد
  • تدوین آیین نامه کارخانجات نساجی کشور و رساله چگونگی حمایت دولت در رشد این صنعت
  • پایه گزاری واحد تحقیقاتی صنعتی سغدایی (پژوهش و صنعت در الکترونیک، فیزیک، فیزیک اپتیک، هوش مصنوعی
  • راه اندازی اولین آسیاب آبی تولید برق (ژنراتور) در کشور
  • ایجاد اولین کارگاه‌های تجربی در علوم کاربردی در ایران
  • ایجاد اولین آزمایشگاه علوم پایه در کشور
  • مقالات علمی منتشر شده

چنانچه از جستجوی مجلات علمی آن زمان به دست می‌آید، ایشان صاحب شش مقاله علمی در زمینه فیزیک هستند که هیچکدام از نظر علمی قابل توجه به نظر نرسیده‌اند.

و به همین خاطر نشان Commandeur de la Légion d’honneur به ایشان اهدا گردید!پروفسور محمود حسابی - زن امروزی

موزه دکتر حسابی

اندک زمانی پس از مرگ دکتر حسابی در سال ۱۳۷۲، خانه او تبدیل به موزه‌ای شد که در آن وسایل شخصی، مدارک علمی و تحصیلی، نشان‌ها و تقدیرنامه‌ها و عکس‌های قدیمی و متن نطق‌ها و نوشته‌ها، از جمله پژوهش‌های مربوط به بی نهایت بودن ذرات، در آن به نمایش گذاشته شده‌است. این موزه در خیابان تجریش – خیابان مقصودبیک قرار دارد.پروفسور محمود حسابی - زن امروزی

ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.