سرمه دوزی

سرمه دوزی دوخت انواع ملیله فلزی سرمه ( ملیله فلزی ) از الیاف طلا و نقره که تابیده و فنری شده بر روی پارچه ی ترمه را گویند . الیاف طلایی و نقره ای سرمه به علت تلالو خاصی که دارد مورد توجه هنردوستان ایرانی و خارجی می باشد .

سرمه‌دوزی به شکل ملیله دوزی که قطعات نقره و طلا به شکل مفتول تو خالی بوده از زمان هخامنشیان و ساسانیان رایج گشته و در زمان صفویان به اوج خود رسیده‌ است و اکنون با الیاف بدل طلا و نقره تهیه می‌شود و به همین دلیل در سطح گسترده مورد استفاده عوام می‌باشد و در گذشته جهت لباس و پرچم و روکش مقابر و پرده خانه خدا به کار می‌رفته‌ است .

سرمه دوزی - روکاری - صنایع دستی و سوغاتی - زن امروزینقوش متعددی که در سرمه دوزی به کار گرفته می شود عبارتند از :

انواع گلهای گلدانی و صحرایی و حاشیه ای و جناغی ، محرابی ، محرماتی راست و کج ، انواع بته جقه ای ها ، سروی ، سروچه ، گل بادامی ، انواع خطوط و کلمات بخصوص خطوط طغرایی ، معمایی ، مثنی ، دیوانی ، گلزار، اسلیمی و ختایی ، نقوش حیوانی و انسانی ، انواع پرندگان بخصوص طاووس ، جغد، خوشه های انگوری ، انواع میوه ها، ستاره ها ، سر ترنجی و نیم ترنجی و کتیبه ای و غیره ….

کاربرد سرمه دوزی :

از سرمه دوزی برای تزئین انواع تابلوهای تزئینی ، تزئینات دور یقه ، کمربند و کیسه های پول ، قلمدان ، شانه ، سرمه دان، رویه سینه ، حنابندان عروس ، سفره های قند ، بقچه سوزنی، سجاده سرمه دوزی ، پرده های نفیس ، جهیزیه عروس ، رویه جعبه های نفیس ، رو میزی سرمه دوزی ، رو کوسن ، و غیره استفاده می نمایند .
از مراکز سرمه دوزی می توان به شهرهای : اصفهان ، تهران ، بندرعباس ، کاشان ، یزد ، استان هرمزگان و قسمتی از استان کردستان و قزوین اشاره نمود .

serme-handicraft-3-www.zanemroozi.comانواع دوختهای مورد استفاده در سرمه دوزی :

از انواع دوخت هایی که بیشتر در سرمه دوزی بکار می رود می توان به دوخت : زنجیره ای ، برگ دوزی ، جناغی ، دوردوزی ، مارپیچ الوان روی زنجیره ، دوخت ساتن ، دوخت مورب ، ساقه دوزی و بست دوزی ، دندان موشی و زیگزاگ های مختلف را نام برد .
از انواع سرمه های موجود می توان به سرمه مات ، سرمه الماسی ( شان شاین ) ، سرمه بلرسنت طلایی و نقره ای ، سرمه ساده و باریک و ضخیم و سرمه فرانسوی اشاره نمود .

سرمه دوزی :

دوخت انواع ملیله فلزی سرمه (ملیله فلزی) از الیاف طلا و نقره که تابیده و فنری شده بر روی پارچه ی ترمه را گویند .

لوازم مورد نیاز سرمه دوزی :

– قیچی خیاطی- سوزن ته گرد – پولیش پرز کوتاه سفید ( یک هشتم متر ) – پولیش پرز کوتاه طلایی ( یک هشتم متر ) – سوزن خیاطی – قرقره – یک جفت چشم

سرمه:

سرمه دوزی - روکاری - صنایع دستی و سوغاتی - زن امروزی

مفتولی است که برای دوخت آن باید سوزن و نخ را از بین آن عبور داد .

1- سرمه تراش یا برقی

2- سرمه اصل که جنس آن نقره است و روکش آب طلا داده می شود .

3- بلر سانت نرم که عوام به آن زیر خاکی هم می گویند .

4- بلر سانت خشک که معمولاً در دوخت سنتی از آن استفاده می شود . 5- منجوق ترمه که به آن مروارید ترمه هم گفته می شود و اندازه آن به بزرگی همان منجوق است . رنگ این منجوق از انواع رنگ کرم است .

انواع ترمه: 

1– ترمه ماشین بافت که معمولاً کارخانه های شهر یزد بهترین نوع ترمه را تولید می کنند .
2– ترمه دست بافت که به ندرت امروزه این ترمه یافت می شود و از گره ها ، همچنین گذر پودهای افقی و عمودی و اریب در پشت ترمه می توان تشخیص داد .
3- باسمه یا مهر مخصوص چاپ روی ترمه که از طرح مورد نظر باسمه های مختلف که چوبی است تهیه می شود سپس از موادی که شامل خاکه قند و گچ بوده برای باسمه استفاده می شده اما امروزه از نسبت های گچ ، چسب چوب و مقدار کمی رنگ سفید اکریلیک استفاده می شود . باسمه را داخل این ماده زده و قبلاً به وسیله برس روی نمک مالیده می شود و سپس روی ترمه مهر زده می شود .
4- برای آماده کردن ترمه آستری نخی انتخاب کرده مقداری سریش را با نسبتی از آب مخلوط کنید و به این پارچه نخی بزنید سپس به ترمه بچسبانید . امروزه به جای کار آستر سیریش از لایه چسب استفاده می شود ، اما استفاده از سیریش مزیت دارد زیرا بوی سریش باعث می شود ترمه در دراز مدت بید و موریانه به پارچه آسیب نمی رسانند .

سرمه دوزی - روکاری - صنایع دستی و سوغاتی - زن امروزیفنر سرمه تراش:

فلزی است که به صورت چهار گوش یا مستطیلی به وسیله دستگاه تابیده می شود . به هر کدام از این چهار گوش یا مستطیل ها اصطلاحاً یک فنر می گویند . برای دوخت از نخ پنبه ای بسیار محکمی که اصطلاحاً به آن نخ میله ای می گویند استفاده کنید.

نکته : نخ دوخت را باید همیشه به موم آغشته کنید این کار باعث خواهد شد که عوامل زیر رعایت شود :

1- در طولانی مدت نخ ها پوسیده نشده و دوخت از هم شکافته نشود .

2- بید و سایر حشرات موذی به علت وجود موم به کار آسیب نخواهند زد .

منبع: مجله آی هدیه

ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.